Ongezond gedrag is soms een gezonde behoefte die op de verkeerde plek genoegdoening zoekt.
Ik kwam onlangs tot een voor mij verrassend inzicht: het begrip genoeg is voor mij helemaal niet zo vanzelfsprekend.

Wanneer heb je genoeg gedaan? Genoeg bereikt? Genoeg gegeven? Wanneer is het goed zoals het is?
Als je die grens niet goed ervaart, kun je altijd verder. Nog iets doen. Nog iets bereiken. Nog iets oplossen.
Maar ineens zag ik ook de andere kant van genoeg: genoegdoening.
We zijn allemaal op zoek naar iets.

Genoegdoening klinkt misschien wat zwaar, maar eigenlijk zoeken we haar voortdurend.
In waardering. In succes. In iets kopen waar we blij van worden. In lekker eten. In zorgen voor een ander. In gezien worden. In hard werken en iets voor elkaar krijgen.
Daar is op zichzelf niets mis mee.

Interessant wordt het wanneer we iets steeds opnieuw nodig hebben om ons even goed, rustig, waardevol of gezien te voelen.
Je werkt nog wat harder.
Je neemt toch die extra verantwoordelijkheid op je.
Je koopt iets terwijl je je had voorgenomen dat niet te doen.
Je zegt weer ja.
Je zorgt voor iemand die misschien helemaal niet heeft gevraagd om gered te worden.

Het levert iets op. Anders zouden we het niet doen.
De vraag is alleen: wat?

Misschien is de behoefte helemaal niet het probleem
We zijn geneigd gedrag dat ons niet helpt te willen veranderen.
Minder hard werken. Grenzen stellen. Minder kopen. Niet meer pleasen. Meer loslaten.
Allemaal begrijpelijk.
Maar daarmee kun je iets belangrijks overslaan.

Ongezond gedrag is soms een gezonde behoefte die op de verkeerde plek genoegdoening zoekt.
Misschien verlang je naar waardering. Naar rust. Naar betekenis. Naar verbinding. Naar vrijheid. Naar het gevoel dat je ertoe doet.
Dat zijn geen verkeerde behoeften.

Maar wanneer je voor het vervullen daarvan afhankelijk raakt van presteren, kopen, zorgen, aanpassen of erkenning van anderen, kan iets wat je aanvankelijk iets gaf je uiteindelijk juist uitputten.
En als je alleen het gedrag verandert, is de onderliggende behoefte nog niet verdwenen.
Die zoekt misschien gewoon een andere uitweg.

Ook op het werk zoeken we genoegdoening
Op het werk is dat soms prachtig vermomd als betrokkenheid.
Nog even doorgaan. Altijd beschikbaar zijn. Problemen oplossen voordat iemand erom vraagt. Veel verantwoordelijkheid dragen. Geen nee willen zeggen. Onmisbaar worden.
Van buitenaf kan dat eruitzien als een bijzonder betrokken en gedreven professional of manager.
Maar wat gebeurt er vanbinnen?

Werk kan ons veel geven: plezier, ontwikkeling, verbinding, betekenis en trots.
Het kan ook de plek worden waar we voortdurend proberen te bewijzen dat we goed genoeg zijn. Waar we waardering zoeken die we onszelf moeilijk kunnen geven. Of waar we zoveel voor anderen betekenen dat we nauwelijks meer voelen wat we zelf nodig hebben.

Dan is de vraag niet alleen of je te hard werkt.
De interessantere vraag is:
Wat probeer je met dat harde werken eigenlijk te vinden?
Niet meteen oplossen.

Ik geloof steeds meer in het belang van die vraag.
Niet onmiddellijk gedrag corrigeren. Niet direct een nieuw doel, stappenplan of betere gewoonte bedenken.
Eerst stilstaan.
Wat geeft dit gedrag mij?
Waar verlang ik eigenlijk naar?
En is dit nog de plek en de manier waarop ik dat wil zoeken?
Misschien hoeft de behoefte helemaal niet weg.
Misschien verdient ze alleen een betere plek.
Niet: hoe kom ik van dit gedrag af?
Maar: wat probeer ik ermee te vinden?
Daar begint voor mij het interessante gesprek.